Erfgoed in de Omgevingswet

Hoe is de omgang met cultureel erfgoed in de Omgevingswet geregeld?

De vuistregel voor de verdeling tussen de Erfgoedwet en de nieuwe Omgevingswet is:

  • De omgang met het cultureel erfgoed in de fysieke leefomgeving is geregeld in de Omgevingswet.
  • De duiding van erfgoed en de zorg voor cultuurgoederen in overheidsbezit staat in de Erfgoedwet.

In de Omgevingswet worden onder meer de volgende zaken ondergebracht:

  • vergunning (archeologische) rijksmonumenten;
  • (aanwijzen) stads- en dorpsgezichten;
  • aanstellen van een monumentencommissie;
  • rekening houden met cultureel erfgoed bij een omgevingsplan;
  • het aanwijzen van provinciale en gemeentelijke monumenten

Erfgoedwet en Omgevingswet

Voor het gebouwde erfgoed betekent dit dat het aanwijzen van rijksmonumenten gebeurt op grond van de Erfgoedwet, maar de vergunningverlening voor het wijzigen van rijksmonumenten is geregeld in de Omgevingswet. De aanwijzing en omgang met beschermde stads- en dorpsgezichten gebeurt straks op grond van de Omgevingswet. Voor de archeologie is de verdeling grofweg: het certificeringsstelsel en het aanwijzen van archeologische rijksmonumenten staat in de Erfgoedwet en de omgang met archeologie in de fysieke leefomgeving (de vergunningverlening en de integratie in de planvorming) in de Omgevingswet.

Overgangsrecht

De Erfgoedwet is in 2016 van kracht gegaan. In het overgangsrecht bij de Erfgoedwet is geregeld dat bepaalde onderdelen van de Monumentenwet 1988 ongewijzigd van toepassing blijven zolang de Omgevingswet nog niet in werking is getreden. Onder dit overgangsrecht vallen onder meer de archeologische monumentenzorg, het aanwijzen van beschermde stads- en dorpsgezichten en de instandhoudingsplicht.

Van Monumentenwet 1988 naar Erfgoedwet en Omgevingswet

Nieuw in de Omgevingswet

  • Er wordt een brede definitie van cultureel erfgoed in de fysieke leefomgeving gehanteerd. Het gaat om gebouwde en aangelegde  monumenten, archeologische monumenten, stads- en dorpsgezichten én cultuurlandschappen.
  • De structuurvisie wordt vervangen door de omgevingsvisie. In deze omgevingsvisie staan de ontwikkelingen en ambities voor een grondgebied op lange termijn voor bouwwerken, infrastructuur, cultureel erfgoed, bodem, lucht, natuur en andere aspecten van de fysieke leefomgeving.
  • Het omgevingsplan komt in de plaats van het huidige bestemmingsplan en de gemeentelijke verordeningen die over de fysieke leefomgeving gaan. Het aanwijzen van gemeentelijke monumenten gebeurt straks ook in het omgevingsplan.
  • Werelderfgoed wordt met de inwerkingtreding van de Omgevingswet voor het eerst expliciet wettelijk verankerd.
  • De gemeente wordt verantwoordelijk voor de vergunningverlening voor het verstoren van archeologische rijksmonumenten, in het geval er sprake is van een meervoudige aanvraag (dus als er ook nog andere omgevingsvergunningen nodig zijn voor samenhangende activiteiten). De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed geeft daarover wel een bindend advies.
  • In de Omgevingswet is geregeld dat in het geval van archeologische toevalsvondsten van algemeen belang niet alleen de minister van OCW maar ook de gemeente bodemverstorende werkzaamheden kan stilleggen.
  • De eigenaar van een rijksmonument heeft een instandhoudingsplicht. Hij of zij moet ervoor zorgdragen dat het monument zodanig wordt onderhouden dat het behoud ervan gewaarborgd is.
  • Het toetsingskader voor een sloopvergunning binnen een beschermd stads- of dorpsgezicht moet in het omgevingsplan worden opgenomen.
  • Eens in de vier jaar wordt de Erfgoedbalans uitgebracht over de staat van het erfgoed. Dat gebeurt met behulp van gegevens die worden verzameld in de Erfgoedmonitor.

Netwerkbijeenkomsten over de Omgevingswet

  • 30 november 2017: Hoe zorgen we samen voor ons erfgoed in de omgevingsvisie. Deze bijeenkomst stond volledig in het teken van de omgevingsvisie. Welke kansen liggen er voor erfgoed?
  • 17 november 2016: Kansen voor cultureel erfgoed in de Omgevingswet. Met de Omgevingswet wordt een cultuuromslag in gang gezet die raakt aan bijna alle aspecten van het gemeentelijke werkveld. Hoe kunnen gemeenten hiermee omgaan en welke kansen liggen er voor het erfgoed?

Download hieronder de verslagen van de informatiedagen.