RCE zoekt nieuwe projecten

18 december 2017

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed initieert graag samen met andere overheden zoals provincies, gemeenten, waterschappen en kennisinstellingen, woningcorporaties, terreinbeheerders, agrarische collectieven en andere relevante partijen concrete voorstellen in het kader van het Programma Erfgoed en Ruimte van de ministeries van OCW, IenW en BZK. We zoeken naar gebiedsgerichte samenwerkingsprojecten waar we met uiteenlopende partijen (interdisciplinair) aan de slag gaan met het verknopen van ruimtelijke opgaven met cultureel erfgoed. Naast het beheersen van de impact van ontwikkelingen op erfgoed, zijn we ook geïnteresseerd in projecten die het erfgoed actief inzetten bij het formuleren van antwoorden op deze ruimtelijke opgaven, waaronder verduurzaming van de naoorlogse woningvoorraad, energietransitie, waterveiligheid, demografische veranderingen, druk op binnensteden en klimaatadaptatie.

Het zijn grote opgaven met enorme impact op het (stedelijk) landschap. Hoe kunnen we deze transities opvangen, waar biedt de historie inspiratie of (letterlijk en figuurlijk) goede bodem? Om ons landschap divers, beleefbaar en aantrekkelijk te houden, is niet alleen systeem-, technische- of ontwerpkennis nodig, maar ook inzicht in wat mensen beweegt en bewogen heeft door de eeuwen heen. Dat biedt vaak betere aanknopingspunten en oplossingen en genereert draagvlak door het bijeenbrengen van uiteenlopende belangen juist ook op lokaal niveau. Door de RCE en andere organisaties worden diverse generieke (nationale) tools en handreikingen ontwikkeld om erfgoed en de ruimtelijke opgaven te verbinden.

Binnen de programmalijn Water en Erfgoed gaat het om projecten die:

  • Erfgoed verknopen aan waterveiligheidsopgaven in lijn met de handreiking water en erfgoed.
  • Klimaatadaptatie in en rond de stad uitwerken, gebruikmakend van oude watersystemen en door te kijken waar historische oplossingen kunnen bijdragen aan het voorkomen van hittestress en wateroverlast bij piekbuien.
  • Voorstellen doen voor dijkversterkingen inclusief cultuurhistorie, passend in het landschap en aansluitend bij historische watersystemen.

Binnen de programmalijn Transformatie landelijk gebied gaat het om projecten die:

  • De handreiking energie en erfgoed toetsen in een regionale casus
  • Onderzoeken hoe ambities ten aanzien van de energietransitie en behoud waardevol landschap samen kunnen gaan: zowel inhoudelijk als procesmatig (hoe tot 1 gebiedsvisie komen? Welke afwegingen maken? Welke knelpunten?)
  • Verkennen hoe landbouw bij kan dragen aan waardevolle agrarische landschappen.
  • (Regionale) invulling geven aan de verduurzaming van het landelijk gebied (zoals koppelingen tussen duurzame landbouw, bodemdaling, energietransitie, leefbaarheid, etc.)
     

Binnen de programmalijn Transformatie in de stad en in krimpgebieden gaat het om projecten die:

  • De oorspronkelijke architectonische/ruimtelijke kwaliteit van de (naoorlogse) woningvoorraad centraal stellen bij verduurzaming en/of transformatie en waarbij de resultaten bijdragen aan project-overschrijdende toepassing. Denk bijvoorbeeld aan strategieën per bouwsysteem of gebouwtypologie.
  • Antwoord geven op de vraag hoe de toenemende druk op de stad (groeiende woningvraag) zich met respect kan verhouden tot de historische kwaliteiten van de plek (sense-of-place) en op welke manier cultuurhistorische analyse vertaald kan worden naar ontwerpgrammatica ten behoeve van deze stedelijke transformatie.

In relatie tot de programmalijnen Water en Erfgoed en Transformatie in het landelijk gebied gaat het om:

  • Projecten met als thema bodemdaling in relatie tot erfgoed, waarbij het er om gaat locatie keuzen uit het verleden te begrijpen en te gebruiken om de hedendaagse problematiek met bodemdaling te analyseren en op basis daarvan tot duurzame oplossingen te komen. 
  • Het gaat daarbij onder meer om de verwerving van nieuwe kennis t.b.v. het Kennisprogramma Klimaat en Bodemdaling (KWB)

Voor alle thema’s is een koppeling aan (instrumenten uit) de Omgevingswet, en gebied-specifieke of methodologische input richting omgevingsvisies relevant.

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed zet in op projecten die:

  • Een gebiedsgerichte benadering hebben (niet een enkel erfgoed, niet een enkel object);
  • Zich afspelen op het snijvlak van fysieke leefomgeving en de impact daarvan op erfgoed;
  • Uitgaan van samenwerking tussen en commitment van uiteenlopende, relevante partners, bijvoorbeeld blijkend uit co-financiering (financieel en of in menskracht/materieel). Daarbij is deelname van een vragende partij (eindgebruiker van ontwikkelde kennis, tools, strategieën) uiteraard essentieel.
  • Praktisch resultaten leveren (kennis en tools waar vraag naar is) met duidelijke relatie tot het doel. Geen op zichzelf staande onderzoeken, publicaties, boeken, fietsroutes, e.d.
  • Aandacht hebben voor bruikbaarheid en herhaalbaarheid elders (voorbeeldwerking, kennis delen), integrale communicatie, publieksbereik en zichtbaarheid.
  • Integraliteit, verbinden van thema’s en opgaven als uitgangspunt hebben.
  • Gericht zijn op innovatie of een bijdrage aan bestaande kennis leveren.

Neem voor meer informatie en overleg in januari contact op met een van de programmaleiders. De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed beslist eind januari 2018 met welke projecten ze de komende maanden aan de slag wil.

Josje Schnitzeler: programmanager, voor algemene vragen/interesse, j.schnitzeler@cultureelerfgoed.nl
Marlijn Baarveld: programmaleider Transformatie van het landelijk gebied, m.baarveld@cultureelerfgoed.nl
Frank Buchner: programmaleider Transformatie in de stad en in krimpgebieden, f.buchner@cultureelerfgoed.nl
Ellen Vreenegoor: programmaleider Water en erfgoed, e.vreenegoor@cultureelerfgoed.nl