Hoe verzorg je zorg in een naoorlogse woonwijk?

Waren vroeger dagelijkse voorzieningen op loopafstand in de wijk, tegenwoordig zijn ze online en in de eigen woonkamer. Zo ook zorgvoorzieningen. Zorg wordt steeds meer gedecentraliseerd en zorgvastgoed als bejaardenhuizen raakt overtollig. Tegelijkertijd veranderen eisen aan woningen omdat ouderen en mensen met een beperking langer thuis blijven wonen. Hoe zorg je voor hedendaagse zorg in een naoorlogse woonwijk?

Transformeren van zorgvastgoed

Fysieke kenmerken van zorgvastgoed bepalend voor de (on)mogelijkheden van herbestemming. De vrijgekomen verzorgingstehuizen bestaan doorgaans uit hoogbouw met kleine wooneenheden aan inpandige gangen en grotere collectieve ruimten als het restaurant en de recreatieruimte. In een studie van Platform 31 (een kennis- en netwerkorganisatie die trends in stad en regio signaleert en een aanpak voorstelt voor een maatschappelijk vraagstuk) worden vier transformatiestrategieën beschreven:

  • sloop
  • doorontwikkeling tot zwaardere zorg
  • zorg via all-inclusive concept
  • functiewijziging
Sloop en doorontwikkeling tot zwaardere zorg spreken voor zich. Het all-inclusive concept biedt beschutte woonvoorzieningen voor 80+ers met faciliteiten nabij, bijvoorbeeld ontmoetingen en maaltijden.

Functiewijziging is met name interessant voor verhuur aan starters, studenten en (arbeids)migranten. Zo zijn in voormalige verzorgingshuizen koopwoningen, een studentenhotel en een tijdelijke herbestemming tot ‘short stay’ voor arbeidsmigranten gerealiseerd. Het Arnhemse, negen verdiepingen tellende Bruishuis biedt nu ruimte aan begeleid wonen, pauzewoningen, ontmoetingsruimte, vergaderingen, kantoren en organisaties als de voedselbank. Bewoners van kleine units kunnen korting krijgen op de huur in ruil voor sociale investering in de wijk, zoals huiswerkbegeleiding of voetballes. Zo is het vastgoed herbestemd en maatschappelijke betrokkenheid gefaciliteerd. Dubbele winst.

Transformeren van het zorgaanbod

Dat wat betreft het verzorgingsvastgoed. Maar ook het vastgoed van zorgbehoevenden vraagt om aanpassingen. Mantelzorg en informele zorg worden daarbij steeds belangrijker. Woningen moeten geschikt gemaakt worden voor bijvoorbeeld rolstoelgebruik, maar ook voor de zorgverlener zijn er aanpassingen nodig. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het bedienen van bedden en douches. Met fysieke aanpassingen en technologie kunnen woningen levensloopbestendig gemaakt worden. In de Hengelose wijk Klein Driene wordt gekeken hoe bestaande woningen levensloopbestendig kunnen worden gemaakt.  Het levert nu al verrassende inzichten op. Bijvoorbeeld dat een gezond binnenklimaat belangrijker is dan comfort. Een schommeling in temperaturen is vaak gunstig, wat gevolgen heeft voor de afwegingen om te isoleren.

Het langer thuis wonen stelt niet alleen eisen aan de woning, maar ook aan de wijk. Met afgebakende woonblokken en buurten is het mogelijk om als mantelzorger nabij ouders of andere familieleden te wonen.