Tien suggesties voor herbestemmen monumenten

Herstel in Groningen is noodzakelijk, dat staat buiten kijf. Maar het levert meer op als herstel samen gaat met het versterken van de leefbaarheid en de economie. Eigenaren, bewoners en professionals zochten naar mogelijkheden en kansen. Daarbij speelde de vraag: gaan we herbestemmen, doorbestemmen of niet bestemmen? En als we herbestemmen, waar kun je dan het beste op letten?

Niet bestemmen is het kortste proces van de drie: er wordt een hek om het gebouw gezet en dan is het wachten – met beperkt onderhoud om verval te voorkomen -  op de periode dat de aardbevingen voorbij zijn. Doorbestemmen is van toepassing op gebouwen die de huidige functie houden. In de meeste gevallen gaat het dan om woningen.

De mix is het recept

En dan is er nog herbestemmen. De bevolkingskrimp is een bepalende factor bij het ontwikkelen van nieuwe functies. Dan is de gemeente aan zet om gebruik van bestaande gebouwen voorrang te geven boven nieuwbouw. Vaak hebben we het dan over gebouwen met een publieke functie. Herbestemmen komt dan ook niet alleen, maar gaat hand in hand met  renovatie en schadepreventie.. Deze mix is het beste recept om de noodzakelijke impulsen te geven.

Tien tips bij herbestemmen

Tot zover de constante factoren. Maar elke plek, elk gebouw vraagt om een eigen aanpak. Toch is er aan aantal algemene spelregels als het om herbestemmen gaat. Herbestemmingsexpert Paul Meurs bracht ze tijdens het tweede werkatelier voor het voetlicht:

  1. Benut de ruimte van technisch ingrijpen
    Technische oplossingen maken soms ineens een doorbraak mogelijk waar niemand aan had gedacht.
  2. Ontwikkel vanuit cultuurhistorische waarde
    Bepaal de waarde door de dialoog aan te gaan. Wat vinden experts? Wat vinden omwonenden?
  3. Werk met minimale ingrepen, het gaat om de programmering
    Herbestemming kan ook met kleine ingrepen en dito investeringen. Als de functie maar mensen naar de plek brengt.
  4. Ga het gebouw gewoon gebruiken. Investeer in tussentijdelijkheid en placemaking
    Tijdelijk gebruik van een gebouw of gebied maakt het (alvast) bekend.
  5. Omarm de bestaande identiteit en houd deze zo, of transformeer hem
    Kijk waar de kwaliteiten liggen en zet deze in bij het maken van de plannen.
  6. Maak keuzes. Je kunt niet alles bewaren!
    Zet in op werkelijk onderscheidende kwaliteiten.
  7. Sta open voor ontwikkelingen die zich spontaan voordoen
    Neem de tijd voor deze ontwikkelingen. Je kunt niet alles vooraf zien!
  8. Laat ontwikkelingen ‘ankeren’
    Gebruik de ankerpunten van het gebied om daar de verdere ontwikkeling aan op te hangen.
  9. Vind het dorp opnieuw uit, uitgaande van de eigen kracht
    Een nieuw ‘merk’ ontstaat niet achter een bureau, maar ‘op de werkvloer’. Ga op zoek naar waar de energie zit.
  10. Vind balans tussen eigenheid en aliens
    Nieuwe toevoegingen kunnen de belangstelling voor een plek vergroten en nieuwe mensen aantrekken. Vaak valt de mix van oud en nieuw goed in de smaak…