Tijdlijn van het Nederlandse energielandschap

In vierhonderd jaar wisten we ons veenlandschap te ontginnen en polders te maken. Windmolens deden hun intrede in het open landschap. In minder dan een honderd jaar  transformeerden we de agrarische samenleving tot een industrieel landschap dat werd gedreven door steenkool, aardolie en gas. Ook daarvan zien we nog steeds de sporen. Nu de effecten van fossiele brandstoffen steeds vaker en pijnlijker duidelijk worden, hebben we onszelf een nieuwe, belangrijke opgave gesteld: over vijfendertig jaar zijn fossiele brandstoffen uit ons energiesysteem verdwenen.

Een opgave met onnoemlijk veel uitdagingen en kansen. Op economisch en innovatief vlak zal er veel veranderen. Maar ook, of misschien wel op de eerste plaats, in onze ruimtelijke omgeving. Hoewel de inzet van hernieuwbare energiebronnen niet overal even opvallend zal zijn, zoals bij aardwarmte en waterkracht, zullen parken met windmolens en zonnepanelen onze omgeving ingrijpend veranderen. Het kennen van en het ontwerpen met het DNA van het gebied kan helpen bij de meest zorgvuldige inpassing, die dan ook nog vaak kan rekenen op de meeste steun van bewoners.

Een efficiënte en breed gedragen oplossing

Zo hebben we geleerd dat er meer draagvlak is voor (ruimtelijke) veranderingen in energiewinning als mensen kunnen delen in de opbrengst. Daarnaast kunnen in krimpende regio’s duurzame energiebronnen voor meer banen en bedrijvigheid zorgen of de gevolgen van eerdere ingrepen verzachten. We moeten, tenslotte, niet vergeten dat het winnen van energie ook allerlei gebieden en bouwwerken heeft opgeleverd die we nu waarderen of die tot Werelderfgoed zijn uitgeroepen. Kortom: wie zich laat inspireren door onze (energie)geschiedenis voor het inpassen van duurzame energie, kan rekenen op een efficiënte oplossing die – bovendien – breed gedragen wordt. Waarmee we een nieuw hoofdstuk aan onze rijke biografie toevoegen.

Tijdlijn Nederland energieland

Van al deze energietransities door de eeuwen heen, is door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een tijdlijn ontwikkeld. Door middel van korte filmpjes wordt bovendien in beeld gebracht wat er van een tijdsperiode nog zichtbaar is in het huidige landschap. Klik op de foto om naar deze tijdlijn te gaan. Gebruik hem gerust als inspiratiebron om de (lokale) karakteristieken van het omgaan met energie in beeld te krijgen.

Bij de tijdlijn is ook de publicatie Ruimte voor energie en erfgoed ontwikkeld, waarin langs drie strategiën mogelijkheden zijn uitgewerkt om cultuurhistorie mee te nemen in energieopgaven: door het bestaande te behouden, in te passen of te transformeren.